Articles
Update date: 7 January 2015
Magdalena Pawlica

Kolędnicy - ludowe widowiska świąteczne


 

Większą, liczniejszą, bo kilkunastoosobową grupę hałaśliwych i barwnych przebierańców tworzą Dziady Noworoczne, gdzie w wieczór sylwestrowy komedianci wesoło odwiedzają domostwa. Są wśród ich niedźwiedzie, konie, poganiacze, Cyganie, diabły, śmierć, Żydzi, baby, kominiarze oraz dziegciarze, na których twarzach zobaczymy kolorowe maski. Od samego rana, aż do późnego wieczoru Dziady przemierzają wieś, składając życzenia, prezentując żywiołowe przedstawienie pełne znaczeń i magicznych symboli. Kiedyś wierzono, że gdyby Dziady nie „przeleciały” przez wieś, nie rozpocząłby się Nowy Rok! W związku z tym grupy komediantów zawsze były wyczekiwane i hojnie obdarowywane. To właśnie Dziady i inne grupy kolędnicze podziwiać można również podczas organizowanego od 1969 r. przeglądu „Żywieckie Gody”. Zwyczaj jest ciągle żywy na żywiecczyźnie, m.in. w Ciścu, Cięcinie, Milówce, Węgierskiej Górce, Zwardoniu, Żabnicy i w samym Żywcu. W 2015 roku impreza odbędzie się w dniach 24-31 stycznia.

Kolędnicy na Żywieckich Godach, fot. Lucjusz Cykarski

Kolędnicy na Żywieckich Godach, fot. Lucjusz Cykarski

Równie interesującym zwyczajem jest kolędowanie jukacy. Grupa Jukacy z Żywca-Zabłocia (zwanych także Dziadami), której towarzyszy m.in. kominiarz, baba i diabeł, przybywa na sylwestrowe zabawy, składając życzenia, brojąc i zabierając do tańca dziewczyny. Tradycją jest, że w Nowy Rok jukace spotykają się o 5 rano w kościele pw. Św. Floriana na tzw „mszy dziadowskiej”. Kolędowanie zaś kończą w południe wybiegając do połowy mostu na Sole i strzelając z batów w kierunku Żywca.

Występ Jukacy podczas Żywieckich Godów, fot. Lucjusz Cykarski